hoc tap Bac

Số tạp chí mới

Liên kết

Doanh nghiệp Việt Nam với vấn đề đạo đức toàn cầu

Đăng lúc: Thứ năm - 07/08/2014 11:40
(DNTM) Đã từ lâu, những doanh nghiệp chân chính ở Việt Nam đã chú ý tới giữ chữ “tín” trong kinh doanh và coi đó như là một điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Tuy nhiên, theo quan niệm của những doanh nghiệp này, giữ chữ “tín’ trong kinh doanh chỉ là đảm bảo lợi ích của bản thân doanh nghiệp và nếu có mở rộng ra là đảm bảo lợi ích cho khách hàng ruột của doanh nghiệp đó.
Ảnh minh họa

Ảnh minh họa

Kể từ khi Việt Nam thực hiện công cuộc “đổi mới”, phát triển kinh tế theo cơ chế thị trường, trong cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam xuất hiện hai xu hướng đáng lưu tâm: một nhóm doanh nghiệp đã bước đầu biết coi trọng “trách nhiệm xã hội” của mình bằng cách: trong khi đi tìm lợi nhuận cho doanh nghiệp đã chú trọng tới nghĩa vụ của mình trong việc nộp đầy đủ thuế và lệ phí theo luật định, đảm bảo chi trả tiền lương cũng như bảo hiểm xã hội cho người lao động và hơn nữa tích cực đóng góp kinh phí trong hoạt động nhân đạo, từ thiện mỗi khi xảy ra thiên tai, tai nạn. Đối với những doanh nghiệp này, họ tự coi đã hoàn thành tốt việc chấp hành luật thuế, luật lao động cũng như “trách nhiệm xã hội” của mình.
Nhóm thứ 2 thì ngược lại, theo tiếng gọi của đồng tiền, họ chỉ biết săn tìm lợi nhuận cho doanh nghiệp mình mà quên đi quyền lợi của người tiêu dùng, trách nhiệm với người lao động, với cộng đồng và cả thế hệ mai sau. Gần đây, với sự vào cuộc của các cơ quan chức năng và từ nguồn thông tin đại chúng đã phát hiện được không ít doanh nghiệp Việt Nam có báo cáo tài chính không trung thực, trong doanh nghiệp có 2 đến 3 sổ hoạch toán để đối phó với các cơ quan thuế, thanh tra, bảo hiểm… Có doanh nghiệp không hề chú ý đến trang thiết bị, điều kiện làm việc an toàn cho người lao động. Nhiều doanh nghiệp tìm mọi cách khai thác càng nhiều càng tốt tài nguyên, bất chấp hậu quả do khai thác cát dẫn tới sạt lở dòng sông, cầu cống; khai thác đất đá và khoáng sản, tàn phá rừng… dẫn đến lũ quét, lũ ống liên tiếp xảy ra ở vùng trung du và miền núi. Thậm chí có doanh nghiệp chỉ vì tiết giảm chi phí xử lý chất thải, nước thải đã giết chết cả dòng sông Thị Vải, sông Trà Khúc, sông Cầu… Tệ hại hơn một số nhà kinh doanh còn nhẫn tâm đưa ra thị trường những sản phẩm tiêu dùng độc hại như: nước tương chứa chất 3-MCPD gây ung thư, bánh phở chứa phormol, thực phẩm có chứa chất bảo quản như hàn the, hoa quả ngâm hóa chất để hàng tháng không bị hỏng… Có doanh nghiệp nấp dưới chiêu bài kinh doanh theo giá thị trường thế giới đã tăng giá một cách vô lối (như sữa dành cho trẻ em), tăng giá thì nhanh, nhiều trong khi đó giảm giá thì cầm chừng, nhỏ giọt (như xăng dầu), thậm chí có doanh nghiệp FDI thổi giá đầu vào lên cao để chuyển giá về cho công ty mẹ, công ty thành viên của mình ở nước ngoài dẫn tới hạch toán lỗ kéo dài nhằm trốn tránh nghĩa vụ nộp thuế, đẩy giá bán cho người tiêu dùng ở thị trường Việt Nam lên cao một cách bất hợp lý…
Qua thực tế, với cách hành xử của những doanh nghiệp này mặc dù họ có thể thu được lợi nhuận trước mắt, nhưng đã để lại di họa cho cộng đồng, cho môi trường sinh thái, tước đoạt quyền lợi của thế hệ sau và tất nhiên họ đang bị xã hội lên án, pháp luật trừng phạt. Rõ ràng đó là cách kinh doanh “phi đạo đức”, thiếu bền vững.
Nếu nhìn sâu xa hơn, trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế ngày nay, một doanh nghiệp chỉ biết giữ chữ “tín” theo quan niệm truyền thống, chỉ biết tham gia vào hoạt động nhân đạo, từ thiện… thì chưa đủ. Vì sao? Có thể nêu ra đây mấy lý do cơ bản sau:
-         Ngày nay môi trường kinh doanh đã và đang thay đổi cơ bản với tốc độ nhanh chóng. Trong hoàn cảnh đó doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển phải biết tuân thủ luật pháp, hành động theo các bộ quy tắc ứng xử (CoC) và không vướng phải các rào cản thương mại đang được dựng lên một cách dày đặc.
-         Độ dài về vòng đời sản phẩm hàng hóa và dịch vụ đang bị phụ thuộc rất nhiều vào mức độ phù hợp giữa sản phẩm với nhu cầu rất đa dạng, ngày càng cao của nhiều nhóm người tiêu dùng trên phạm vi toàn cầu.
-         Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp luôn va đập với nhiều đức tin, thói quen, tập quán tiêu dùng, các điều cấm kỵ của các tôn giáo khác nhau… trên toàn cầu.
-         Sự cạnh tranh quốc tế ngày càng gay ngắt ở mọi phân khúc thị trường, trong khi đó sự chi phối của các tập đoàn xuyên quôc gia ngày càng mãnh liệt.
-         Sự thỏa thuận, liên kết giữa các quốc gia theo từng khu vực, từng vùng, từng tuyến trong các thỏa thuận song phương và đa phương ngày càng chặt chẽ.
Với những lý do trên “đạo đức kinh doanh” ở từng quốc gia đã được mở rộng và nâng cấp lên một tầm cao mới, phù hợp với chuẩn mực của “đạo đức toàn cầu”.
Một khi “đạo đức toàn cầu” được thể hiện trong kinh doanh của một doanh nghiệp, của cả cộng đồng doanh nghiệp sẽ đảm bảo xử lý hài hòa lợi ích giữa cái riêng và cái chung, giữa quyền lợi của ông chủ và người làm thuê, giữa trước mắt và lâu dài, giữa quyền lợi doanh nghiệp với lợi ích quốc gia, giữa lợi ích của một nước với sự an toàn của cả hành tinh…
Nói một cách khác, sự tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp phải đóng góp vào sự phát triển bền vững của cả xã hội và cộng đồng. Ngược lại, sự phát triển bền vững của xã hội sẽ tạo ra môi trường an lành cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Quan hệ qua lại này phải được thiết lập trên phạm vi toàn cầu. Nếu doanh nghiệp nào ý thức được và hành xử theo tiêu chí của “đạo đức toàn cầu” sẽ đem lại lợi ích cụ thể sau cho bản thân doanh nghiệp đó:
-         Về lâu dài giảm được chi phí sản xuất – kinh doanh, tăng năng xuất lao động.
-         Tăng doanh thu, hiệu xuất đầu tư cao.
-         Nâng dần uy tín doanh nghiệp đóng góp thiết thực vào xây dựng thương hiệu.
-         Thu hút được nguồn lao động có chất lượng cao, trung thành về làm việc tại doanh nghiệp.
-         Sản phẩm và hàng hóa dịch vụ tiếp cận được với thị trường thế giới.
Dĩ nhiên để làm được điều đó, trước hết đòi hỏi doanh nghiệp phải giải quyết được hài hòa lợi ích trong nội bộ doanh nghiệp mình, đó là: xây dựng được môi trường văn hóa doanh nghiệp lành mạnh, tạo sự gắn kết giữa người lao động với nhau, thực sự quan tâm và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người lao động, chăm lo lợi ích cho các nhà đầu tư, các cổ đông của doanh nghiệp.
Ngoài ra, doanh nghiệp cần có lộ trình để xử lý mối quan hệ giữa doanh nghiệp với môi trường bên ngoài, đó là: Đảm bảo hoạt động kinh doanh không phá hoại  môi trường sinh thái, đóng góp thiết thực vào những mối quan tâm của cộng động nơi địa bàn doanh nghiệp hoạt động, đặc biệt nâng cao trách nhiệm của nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ trong việc đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người tiêu dùng, xây dựng mối tương tác tích cực giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng…
Để giúp cho doanh nghiệp làm tròn trách nhiệm theo tiêu chí của “đạo đức toàn cầu” không thể thiếu được vai trò nâng đỡ của cả xã hội, của các cơ quan truyền thông và nhất là sự hỗ trợ của Nhà nước.
Xã hội và cơ quan truyền thông phải tăng cường tuyên truyền để doanh nghiệp tự nhận thức được rằng trách nhiệm với cộng đồng là hàng vi đạo đức tự thân của doanh nghiệp, nó được điều khiển bằng chính động cơ đạo đức của doanh nghiệp. Kết quả của hành vi này là doanh nghiệp có được môi trường văn hóa kinh doanh an lành cho người lao động, tạo được bản sắc riêng của doanh nghiệp trên cơ sở đó phát triển một cách bền vững.
Mặt khác, đạo đức trong kinh doanh theo chuẩn mực của đạo đức toàn cầu cần phải được luật hóa để doanh nghiệp thấy rằng thực hiện trách nhiệm xã hội của mình không chỉ là sự mong muốn một chiều, là sở thích riêng tư mà đó còn là vấn đề pháp lý không thể không thực hiện.
Một khi đạo đức toàn cầu trở thành chuẩn mực cho hoạt động kinh doanh thì khi đó sẽ có những doanh nghiệp, một cộng động doanh nghiệp phát triển bền vững trong một xã hội bền vững.
 

ThS. Phạm Thị Minh Lan
                                                    Học viện Bưu chính Viễn thông

Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 
Tòa soạn: P.509, Tầng 5, Toà nhà Bộ Công Thương
Số 655 Phạm Văn Đồng, Bắc Từ Liêm, Hà Nội.
Tel: 04.3715-2179/ Fax : 04.3715-2202/ Email : toasoan@dntm.vn
GPXB: GPXB: Số 214/GP-TTĐT cấp ngày 17/11/2016.
Tạp chí Doanh nghiệp và Thương mại giữ bản quyền nội dung trên website này.
Hotline toà soạn: 0913535939
Văn phòng phía Nam: 0982002424