hoc tap Bac

Số tạp chí mới

Liên kết

Thuê tài chính - một giải pháp tài trợ vốn hữu hiệu cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Đăng lúc: Thứ năm - 02/05/2013 15:40
(DNTM) Có mặt ở Việt Nam đã hơn 10 năm nhưng thực sự cho thuê tài chính là khái niệm còn khá mới mẻ với nhiều doanh nghiệp. Một bộ phận không nhỏ các doanh nghiệp có thói quen chỉ tìm đến ngân hàng khi có nhu cầu vốn.
Trong điều kiện tiếp cận nguồn vốn tín dụng khó khăn thì các doanh nghiệp nên xem xét đến việc sử dụng hoạt động cho thuê tài chính như là một trong những cách để tồn tại và phát triển.
          Thuê tài sản vừa là quyết định nguồn vốn, vừa là quyết định đầu tư. Với hợp đồng thuê, doanh nghiệp có một phương án khác để có tài sản sử dụng thay vì mua sắm tài sản.Với việc quyết định thuê tài sản, cùng một lúc doanh nghiệp ra hai loại quyết định: quyết định đầu tư và quyết định nguồn vốn. Điều này giúp doanh nghiệp đạt được mục tiêu có tài sản sử dụng trong điều kiện hạn chế nguồn vốn.
Bài viết này nhằm mục đích giới thiệu một cách khái quát về hoạt động cho thuê tài chính, một vài nét về thực trạng thị trường cho thuê tài chính ở Việt Nam cũng như đưa ra một số giải pháp nhằm thúc đẩy hoạt động cho thuê tài chính ở Việt Nam hiện nay.
Thuê tài sản là gì?
Giao dịch thuê tài sản là một hợp đồng thương mại, trong đó người sở hữu tài sản (người cho thuê) đồng ý cho người nào đó (người đi thuê) được quyền sử dụng tài sản trong một khoảng thời gian nhất định. Đổi lại, người đi thuê phải trả một số tiền cho người cho thuê theo thỏa thuận giữa hai bên.
Có 2 loại thuê tài sản : Thuê hoạt động và thuê tài chính. Bài viết này tác giả chỉ đề cập đến thuê tài chính.
Thuê tài chính là một phương thức tài trợ tín dụng trung và dài hạn không thể hủy ngang. Theo phương thức này, người cho thuê thường mua tài sản, thiết bị theo yêu cầu của người thuê và nắm giữ quyền sở hữu đối với tài sản cho thuê. Người thuê sử dụng tài sản thuê và thanh toán tiền thuê trong suốt thời hạn đã thỏa thuận và không được phép hủy bỏ hợp đồng trước thời hạn. Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê được chuyển quyền sở hữu tài sản, mua lại hoặc tiếp tục thuê tài sản đó tùy theo các điều kiện thỏa thuận trong hợp đồng thuê.
Thông thường để phân biệt một hợp đồng thuê có phải là thuê tài chính hay không, người ta xem xét xem nội dung hợp đồng thuê có thể hiện một trong các yếu tố sau đây hay không :
  • Quyền sở hữu tài sản thuê được chuyển giao cho người thuê khi kết thúc hợp đồng
  • Hợp đồng có quy định quyền chọn mua tài sản thuê khi kết thúc hợp đồng với giá thấp hơn giá trị tài sản thuê tại thời điểm kết thúc hợp đồng
  • Thời gian  thuê chiếm phần lớn thời gian sử dụng hữu ích của tài sản thuê
  • Giá trị hiện tại của toàn bộ khoản tiền thuê tối thiểu chiếm phần lớn (tương đương) giá trị hợp lý của tài sản thuê.
Một hợp đồng thuê có một trong bốn yếu tố trên được xem là hợp đồng thuê tài chính. Nếu không, được xem là thuê hoạt động.
Các lợi ích của việc đi thuê tài chính đối với doanh nghiệp
Thuê tài chính giúp cho doanh nghiệp tăng thêm vốn trung hạn và dài hạn.
Phương thức thuê tài chính giúp cho các doanh nghiệp (nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa) có thể dễ dàng trong việc huy động và sử dụng vốn vay.
Sử dụng hình thức thuê tài chính giúp cho doanh nghiệp không phải huy động tập trung tức thời một lượng vốn lớn để mua tài sản. Vì vậy, với số vốn hạn chế doanh nghiệp vẫn có khả năng mở rộng hoạt động kinh doanh.
Do đặc thù của thuê tài chính là người cho thuê không đòi hỏi người đi thuê phải thế chấp tài sản (mặc dù có thể trả trước một tỷ lệ tiền thuê ban đầu). Đây là ưu thế rất lớn của thuê tài chính so với tín dụng thông thường. Điều này rất có ý nghĩa trong việc huy động vốn đáp ứng nhu cầu mở rộng kinh doanh đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, những doanh nghiệp mới thành lập chưa có uy tín với ngân hàng. Thế mạnh của các công ty cho thuê tài chính là tách quyền sở hữu và quyền sử dụng tài sản, cho vay không cần tài sản thế chấp, mà tài sản thế chấp quan trọng nhất đối với các doanh nghiệp đi thuê tài chính là tín nhiệm của doanh nghiệp, uy tín của chủ doanh nghiệp, tính khả thi của dự án và phần vốn tham gia trả trước...
Thuê tài chính giúp cho doanh nghiệp thực hiện nhanh chóng dự án đầu tư, nắm bắt các thời cơ trong kinh doanh.
Việc mua tài sản thường phải mất một thời gian dài cho một quy trình ra quyết định đầu tư. Trong phương thức thuê tài chính, người thuê sẽ rút ngắn được thời gian tiến hành đầu tư vào tài sản, thiết bị. Đồng thời, người thuê sẽ tiếp cận được những thiết bị công nghệ hiện đại, có chất lượng trong điều kiện ngân quỹ hạn hẹp. Mặt khác, các công ty cho thuê tài chính thường có mạng lưới tiếp thị, đại lý rộng khắp, có đội ngũ chuyên gia có trình độ chuyên sâu về thiết bị, công nghệ, vì vậy có thể có tư vấn hữu ích cho bên đi thuê về kỹ thuật công nghệ mà người thuê cần sử dụng, đảm bảo các tài sản thuê phát huy tác dụng cao nhất cho người thuê. Các công ty cho thuê tài chính thường thiết lập quan hệ với các nhà cung ứng, các khu công nghiệp, các trung tâm thẩm định, bảo hiểm… những đơn vị không thể thiếu khi cho thuê tài chính để hoạt động chặt chẽ, hiệu quả hơn. Mặt khác, khi thực hiện thuê tài chính, doanh nghiệp vẫn được quyền tự do lựa chọn loại máy móc thiết bị thuê, nhà sản xuất, nhà cung ứng, đặc tính kỹ thuật, cách thức và thời gian giao nhận, lắp đặt và bảo hành, giá cả tài sản thuê.
Lợi ích về thuế
Việc doanh nghiệp được phép khấu hao nhanh, đồng thời chi phí khấu hao được tính thẳng vào chi phí hoạt động kinh doanh, làm giảm lợi nhuận trước thuế của doanh nghiệp, đồng thời thuế thu nhập trong thời hạn thuê sẽ giảm đi. Sau khi kết thúc thời gian thuê, bên cho thuê chuyển giao máy móc thiết bị với giá tượng trưng rất nhỏ, doanh nghiệp tiếp tục sử dụng được trong một thời gian nữa trong khi không phải khấu hao hoặc khấu hao với tỷ lệ thấp, lúc này lợi nhuận của doanh nghiệp tăng lên, thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tăng lên. Như vậy doanh nghiệp đã được lợi bởi được hoãn thuế thu nhập doanh nghiệp.
Việc  xác định thời hạn thanh toán linh hoạt hơn so với vay ngân hàng
Khi lựa chọn thuê tài chính, thay vì mua tài sản doanh nghiệp tránh được một khoản tiền trả ngay lớn. Bằng cách dãn khoản thanh toán ra theo vòng đời của tài sản, doanh nghiệp có thể bù đắp được chi phí thiết bị với các khoản sinh lời từ việc đầu tư đó. Thêm vào đó, việc trả các khoản thanh toán cố định kỳ giúp cân đối được các khoản phải trả dự tính, tạo thuận lợi cho việc thu xếp nguồn vốn và báo cáo số liệu.
Tóm lại, hoạt động cho thuê tài chính là một loại hình tín dụng có nhiều ưu điểm, đặc biệt phát huy hiệu quả trong hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đầu tư chiều sâu, máy móc, thiết bị… để mở rộng sản xuất. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thường hạn chế về vốn tự có, uy tín cũng như tài sản thế chấp dẫn đến khó tiếp cận với nguồn vốn tài chính, nên đi thuê máy móc, thiết bị của công ty cho thuê tài chính là một giải pháp tài trợ vốn hữu hiệu cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay.
Thực trạng hoạt động cho thuê tài chính ở Việt Nam hiện nay
Mặc dù có mặt trên thị trường Việt Nam trên 10 năm nhưng thực sự cho thuê tài chính là khái niệm còn khá mới mẻ với nhiều doanh nghiệp. Ít doanh nghiệp hiểu được rằng cho thuê tài chính là hình thức tài trợ tín dụng thông qua cho thuê các loại tài sản, máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển… là nhu cầu mà các doanh nghiệp, các nhà đầu tư mong muốn để đổi mới máy móc, thiết bị, hiện đại hóa công nghệ sản xuất kinh doanh.
Trên thực tế, việc cung ứng vốn trung và dài hạn thông qua kênh cho thuê tài chính thời gian qua cho các doanh nghiệp bị hạn chế do nhiều nguyên nhân, trong đó chủ yếu là những nguyên nhân sau:
Các doanh nghiệp hiểu biết về kênh cấp vốn qua dịch vụ cho thuê tài chính còn hạn chế. Một bộ phận không nhỏ các doanh nghiệp hoàn toàn không biết về dịch vụ này, thậm chí có doanh nghiệp còn hiểu cho thuê tài chính như hoạt động mua trả góp, nhiều doanh nghiệp chưa hiểu rõ bản chất cấp tín dụng của dịch vụ này, chưa thấy rõ được hiệu quả, lợi ích từ dịch vụ cho thuê tài chính mang lại. Các chủ thể có nhu cầu thuê tài chính trên thị trường cho thuê tài chính là các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, hộ kinh doanh... và cá nhân hoạt động trong nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau. Tuy nhiên, thực tế thì khách hàng đi thuê chủ yếu là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vận tải và xây dựng.
Mặt khác các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam phần lớn còn yếu kém về năng lực sản xuất, trình độ quản lý, tính khả thi của dự án thiếu thuyết phục (do đa số là doanh nghiệp hộ gia đình, tình hình tài chính không rõ ràng, doanh nghiệp mới thành lập...). Đây là thế yếu khi họ có nhu cầu tìm nguồn vốn cho dự án. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường hạn chế về năng lực, trình độ quản lý, ý thức chấp hành luật pháp, chế độ tài chính kế toán chưa cao gây khó khăn cho các Công ty cho thuê tài chính trong việc đánh giá thẩm định tính khả thi của dự án cũng như nhân thân của khách hàng.
Về phía các công ty cho thuê tài chính chưa làm cho khách hàng hiểu rõ hiệu quả, lợi ích của cho thuê tài chính mang lại. Công tác tiếp thị khách hàng, quảng bá đến các doanh nghiệp của các công ty cho thuê tài chính chưa thực sự phát huy tác dụng.
 Mạng lưới hoạt động của các công ty cho thuê tài chính mới chỉ có mặt tại những trung tâm kinh tế lớn, chưa trải rộng trong cả nước cũng như chưa có sự phối hợp chặt chẽ với các ngân hàng thương mại để có thể quảng bá hoặc bán trọn gói sản phẩm.
Trình độ của cán bộ kinh doanh trong các Công ty cho thuê tài chính tính chuyên nghiệp chưa cao, chưa thực sự năng động trong việc tiếp cận và tư vấn cho doanh nghiệp về cơ cấu nguồn vốn.
Giá cho thuê (gồm tiền trích khấu hao tài sản thuê, phí, bảo hiểm...) hiện nay còn cao. Nếu bỏ qua các yếu tố an toàn, chi phí bỏ ra ban đầu thấp... thì cho đến hết thời hạn thanh lý hợp đồng cho thuê tài chính, bên thuê sẽ phải thanh toán tổng số tiền đối với tài sản thuê cao hơn so với đi vay từ các nguồn khác.
 Đối tượng cho thuê còn quá đơn điệu (máy móc thiết bị, dây chuyền sản xuất và một số động sản khác). Đối với dây chuyền sản xuất lại yêu cầu tỷ lệ tham gia vốn lớn. Tài sản cho thuê chủ yếu tập trung vào phương tiện vận tải, máy móc thiết bị… có chất lượng và mức độ công nghệ có trình độ trung bình, dây chuyền công nghệ cao và máy móc thiết bị hiện đại tiên tiến còn chiếm một tỷ trọng thấp trong hoạt động cho thuê của các công ty cho thuê tài chính.
 
Dư nợ cho thuê phân theo tài sản của các công ty cho thuê tài chính năm 2012
Chỉ tiêu Trong đó phân theo loại tài sản
Tàu thuyền Ô tô Máy móc xây dựng Thiết bị y tế Dây chuyền sản xuất Tài sản khác
Tỷ trọng 30,1% 21,6% 12,9% 0,7% 1% 33,7%
(Số liệu do tác giả tổng hợp dựa trên các báo cáo tài chính của
các công ty cho thuê tài chính)
 
Một số chỉ tiêu cơ bản của các công ty cho thuê tài chính năm 2012
 
Loại hình TCTD Tổng tài sản có Vốn tự có Vốn điều lệ ROA ROE
Số tuyệt đối
(tỷ đồng)
Tốc độ tăng trưởng Số tuyệt đối
(tỷ đồng)
Tốc độ tăng trưởng Số tuyệt đối
(tỷ đồng)
Tốc độ tăng trưởng
Công ty tài chính, cho thuê  154,965  0.07  10,925  1.47  24,815  0.00  -0.76  -13.88
Nguồn: Ngân hàng Nhà nước
Ghi chú: ROE, ROA là số liệu quý III/2012 (Báo cáo tài chính)
 
Một số giải pháp thúc đẩy hoạt động cho thuê tài chính ở Việt Nam hiện nay
Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), nhu cầu đổi mới trang thiết bị, máy móc của các doanh nghiệp để tăng quy mô, trình độ sản xuất, chất lượng sản phẩm, năng lực cạnh tranh đã tạo ra một cơ hội rất lớn đối với lĩnh vực cho thuê tài chính.
Trong thời gian tới, để thúc đẩy hoạt động cho thuê tài chính, tác giả xin đưa ra một số giải pháp sau đối với các công ty cho thuê tài chính
  • Lựa chọn doanh nghiệp nhỏ và vừa là mục tiêu chính. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường hạn chế về vốn tự có, uy tín cũng như tài sản thế chấp dẫn đến khó tiếp cận với nguồn vốn tài chính. Vì vậy đây chính là nhóm khách hàng chính, là mục tiêu hướng tới của các công ty cho thuê tài chính.
  • Quảng bá rộng rãi hơn nữa dịch vụ của mình đến cộng đồng doanh nghiệp. Muốn vậy, các công ty cho thuê tài chính cần đẩy mạnh công tác tiếp thị khách hàng, quảng bá cho các doanh nghiệp để các doanh nghiệp khi có nhu cầu vốn sẽ nhanh chóng tìm ra địa chỉ các kênh tín dụng, trong đó họ sẽ hiểu rõ hơn lợi thế của cho thuê tài chính so với tín dụng truyền thống, nâng cao sự hiểu biết của công chúng về cho thuê tài chính. Muốn vậy rất cần sức mạnh tổng hợp của các Công ty cho thuê tài chính tại Việt Nam để tạo sự lan toả trong nền kinh tế.
  • Đổi mới phương thức quản trị điều hành, trong đó yếu tố nhân lực có chất lượng đóng vai trò quan trọng trong tất cả các khâu: từ khâu marketing, thẩm định dự án đến quản lý chặt chẽ sau cho thuê.
  • Đơn giản hóa các quy trình thủ tục cho thuê theo hướng tiện lợi nhất đối với khách hàng.
  • Cố gắng giảm các loại chi phí đầu vào nhằm hạ giá dịch vụ để thu hút khách hàng.
  • Phát triển dịch vụ tư vấn máy móc thiết bị. Liên kết với các công ty sản xuất trang thiết bị để đưa ra kế hoạch quảng bá về hoạt động cho thuê tài chính cũng như sản phẩm của công ty sản xuất đến khách hàng. Bên cạnh đó triển khai thêm các hoạt động như cho thuê vận hành, đầu tư tài chính, liên doanh, liên kết trong và ngoài nước để mở rộng thị phần hoạt động.
  • Đa dạng hoá nguồn vốn hoạt động thông qua việc liên doanh liên kết với các công ty bảo hiểm, các nhà cung ứng trong và ngoài nước, các định chế tài chính để tạo nguồn cho thuê theo hình thức cho thuê hợp vốn, cho thuê trả góp hoặc gửi vốn có kỳ hạn tại công ty với mức lãi suất hợp lý.
  • Đa đạng hoá các hình thức cho thuê tài chính như mua và cho thuê lại, cho thuê hợp vốn đồng thời mở rộng các hình thức cung cấp dịch vụ như cho thuê giáp lưng, cho thuê vận hành, cho thuê uỷ thác, tư vấn và bảo lãnh liên quan đến hoạt động CTTC
  • Nâng cao chất lượng thẩm định bao gồm thẩm định tài sản thuê, dự án thuê và khách hàng thuê. Đồng thời, tăng cường quản lý tài sản trong và sau khi cho thuê và tích cực xử lý nợ xấu và kiểm soát nợ xấu phát sinh để co hướng xử lý như cơ cấu lại khoản nợ và có hướng giải quyết để giảm thiểu tổn thất có thể xẩy ra.
Bên cạnh những nỗ lực của các công ty cho thuê tài chính, các doanh nghiệp đi thuê cũng cần đảm bảo được các điều kiện như: Dự án sản xuất kinh doanh có tính khả thi, quản lý sử dụng vốn có hiệu quả, thông tin tài chính minh bạch, thanh toán tiền thuê đầy đủ và đúng hạn... Đồng thời, cơ chế chính sách về hoạt động cho thuê tài chính cần được hoàn thiện hơn tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho sự phát triển của hoạt động cho thuê tài chính trong thời gian tới.
 

Thạc sĩ Phạm Thị Vân Huyền
Học viện Ngân hàng

Từ khóa:

n/a

Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 
Tòa soạn: P.509, Tầng 5, Toà nhà Bộ Công Thương
Số 655 Phạm Văn Đồng, Bắc Từ Liêm, Hà Nội.
Tel: 04.3715-2179/ Fax : 04.3715-2202/ Email : toasoan@dntm.vn
GPXB: GPXB: Số 214/GP-TTĐT cấp ngày 17/11/2016.
Tạp chí Doanh nghiệp và Thương mại giữ bản quyền nội dung trên website này.
Hotline toà soạn: 0913535939
Văn phòng phía Nam: 0982002424