Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đánh giá cao những đóng góp của VITAS đối với sự phát triển mạnh mẽ của ngành Dệt may 20 năm qua. Ảnh: VH
Chiều ngày 13/12, tại Hà Nội đã diễn ra Lễ kỷ niệm 20 năm thành lập Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) và tổng kết ngành Dệt may năm 2019, định hướng hoạt động năm 2020. Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tham dự và phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ. Cùng tham dự có Thứ trưởng Bộ Công Thương Cao Quốc Hưng cùng nhiều lãnh đạo Bộ, ngành, địa phương; lãnh đạo VITAS qua các nhiệm kỳ, đại diện các tổ chức quốc tế và đông đảo doanh nghiệp là hội viên VITAS.
 
Theo ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch VITAS, để đáp ứng yêu cầu phát triển và hội nhập của ngành, VITAS được thành lập năm 1999. Trải qua 20 năm, VITAS đã phát triển từ 159 hội viên, đến nay đã có 478 hội viên chính thức và trên 500 hội viên liên kết. Hiệp hội đã thực hiện tốt vai trò kết nối giữa các DN; Tham gia các đoàn đàm phán của Chính phủ về các hiệp định thương mại tự do, tổ chức nhiều đoàn xúc tiến thương mại tại các thị trường lớn; Tham gia và hoạt động tích cực tại nhiều tổ chức quốc tế lớn chuyên ngành dệt may như AFTEX, AFF, ITMF...; Phối hợp với các tổ chức quốc tế triển khai các chương trình phát triển bền vững; Phối hợp hoạt động với một số liên đoàn dệt may các nước/vùng lãnh thổ như Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan, Ý, Đức... Đặc biệt, Hiệp hội đã làm tốt vai trò cầu nối giữa các DN dệt may với Chính phủ và các cơ quan quản lý Nhà nước để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về cơ chế chính sách, đồng thời tham gia xây dựng chính sách, tạo thuận lợi thương mại cho DN.
 
Các hoạt động của Hiệp hội 20 năm qua đã góp phần quan trọng vào sự tăng tốc phát triển của ngành. Kim ngạch xuất khẩu năm 2019 ước đạt 39 tỷ USD, tăng trên 22 lần so với 1,75 tỷ USD năm 1999. Thị trường dệt may trong nước 20 năm qua cũng tăng từ trên 300 triệu USD lên khoảng 4,5 tỷ USD.  Dệt may cũng là ngành sử dụng nhiều lao động nhất trong các ngành công nghiệp cả nước (khoảng 3 triệu người), góp phần quan trọng giải quyết việc làm, thu nhập cho người lao động, giữ vững trật tự, an ninh xã hội, tăng thu ngân sách và chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
 
Với những thành tích xuất sắc đã đạt được, VITAS đã vinh dự được Nhà nước trao tặng nhiều danh hiệu cao quý như Huân chương Lao động hạng Nhất các năm 2010 và 2015, Huân chương Lao động hạng Nhì năm 2007 và Cờ thi đua Chính phủ các năm 2004, 2015 và 2018, cùng nhiều danh hiệu cao quý khác cho tập thể và cá nhân.
 

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc trao Cờ thi đua của Chính phủ cho VITAS. Ảnh: VGP/Quang Hiếu
 
Xuất khẩu dệt may năm 2019 dự kiến đạt 39 tỷ USD
 
Báo cáo tổng kết của VITAS tại buổi lễ cho biết, năm 2019, mặc dù chịu tác động rất lớn của tình hình suy giảm kinh tế thế giới do biến động chính trị và xung đột thương mại giữa các nền kinh tế lớn, đặc biệt là xung đột thương mại Mỹ - Trung, nhưng ngành dệt may Việt Nam vẫn giữ được mức tăng trưởng khá. Tuy kim ngạch XK (KNXK) không đạt 40 tỷ USD như kỳ vọng đầu năm, ngành vẫn có mức tăng trưởng ước khoảng 7,55% so với năm 2018, với KNXK dự kiến là 39 tỷ USD. Kim ngạch nhập khẩu (KNNK) ước đạt 22,38 tỷ USD tăng 2,21%; giá trị nhập khẩu phục vụ cho xuất khẩu đạt 19,26 tỷ USD tăng 4,96%; giá trị nội địa tăng thêm (thặng dư thương mại) của hàng hóa dệt may xuất khẩu đạt 19,73 tỷ USD tăng 10,19%. Xuất siêu 16,62 tỷ USD, tăng 2,25 tỷ USD và tăng 15,7 điểm phần trăm so với năm 2018.
         
Về thị trường xuất khẩu, Hoa Kỳ vẫn là thị trường lớn nhất với KNXK ước đạt 15,2 tỷ USD, tăng 8,9% so với năm 2018 và chiếm tỷ trọng 38,97% tổng KN xuất khẩu. Những thị trường lớn tiếp theo là EU đạt 4,4 tỷ USD tăng 2,23%, chiếm tỷ trọng 11,28%; Trung Quốc đạt 4,25 tỷ USD tăng 7,05%, chiếm tỷ trọng 10,9%; Nhật Bản đạt 4,2 tỷ USD, tăng 4,79%, chiếm tỷ trọng 10,77%; Hàn Quốc đạt 4 tỷ USD tăng 4,42% chiếm tỷ trọng 10,26%; ASEAN đạt 2,1 tỷ USD, tăng 7,75 tỷ USD, chiếm 5,38%.  
 
Năm 2019 tiếp tục ghi nhận những nỗ lực của VITAS trong việc công tác vận động chính sách như tiếp tục đồng hành cùng DN trong việc phản ánh, đề xuất tháo gỡ khó khăn liên quan đến thủ tục hải quan, XNK, thuế, hoàn thuế, quy tắc xuất xứ trong CPTPP, góp ý sửa đổi Bộ Luật Lao động … gửi đến Quốc hội, Chính phủ, các Bộ, ngành liên quan. VITAS cũng đã đóng góp nhiều ý kiến chất lượng cho bản Dự thảo Chiến lược phát triển ngành công nghiệp dệt may Việt Nam giai đoạn 2020-2030 của Bộ Công Thương.…
 
Bên cạnh đó, những hoạt động xúc tiến thương mại có chiều sâu nhằm đưa hàng hóa Việt Nam xâm nhập vào chuỗi hệ thống bán lẻ trong nước, ngoài nước được triển khai tốt. Năm 2019 Ủy ban phát triển bền vững của VITAS tiếp tục mở rộng hợp tác với các tổ chức quốc tế có uy tín như USAID, IDH, GIZ, WWF, SAC, World Bank, Better Work…triển khai các chương trình về năng lượng tái tạo, chỉ số Higg, tiết kiệm nguồn nước, bảo vệ môi trường, tăng năng suất… tại các doanh nghiệp dệt may Việt Nam.
 
Quan tâm đúng mức hơn tới thị trường trong nước
 
Trao tặng Cờ Thi đua của Chính phủ cho VITAS, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đánh giá, Hiệp hội đã đóng góp vào sự phát triển của ngành dệt may; tích cực và chủ động tham vấn chính sách, nhất là trong đàm phán các hiệp định thương mại tự do như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).
 
Thời gian tới, Thủ tướng đặt ra 6 vấn đề với ngành dệt may. Đó là, cần chú trọng hơn, quan tâm đúng mức hơn tới thị trường gần 100 triệu dân trong nước. Đây chính là hướng phát triển bền vững cho ngành dệt may.
 
Thứ hai, ngành dệt may vẫn thiếu tự chủ về nguyên liệu, chủ yếu chỉ sản xuất sợi và gia công sản phẩm. Hiện nay, 60% nguyên liệu xơ sợi phải nhập khẩu. Việt Nam (VN) chưa làm chủ và phát triển được các công đoạn sản xuất như nhuộm, chế tạo các loại vải chất lượng cao, vật liệu, phụ kiện cao cấp. Đó là nguyên nhân khiến giá trị gia tăng chưa cao.
 
Thứ ba, cơ cấu sản phẩm xuất khẩu còn lệch hẳn về may mặc với kim ngạch chiếm đến 78% tổng kim ngạch của toàn ngành, đạt 28/36 tỷ USD xuất khẩu năm 2018, trong khi đó sợi chỉ chiếm hơn tỷ lệ 8% và vải gần 3%, phụ kiện may dưới 10%. Cơ cấu sản phẩm cần phải tính lại một cách cụ thể hơn để có sự phân công sản xuất tốt hơn.
 
Thứ tư, cơ cấu lao động ngành còn hạn chế. Đến cuối năm 2018, trong gần 3 triệu lao động đang làm việc ở 7.000 doanh nghiệp (DN) dệt may trên cả nước thì mới có khoảng 25% lao động có đào tạo chuyên môn, còn lại 75% lao động chưa qua đào tạo, chủ yếu bằng tốt nghiệp THCS, THPT hoặc có 17% là học tiểu học.
 
Thứ năm, lợi thế cạnh tranh nhân công giá rẻ, vốn là lợi thế cạnh tranh lâu nay của ngành dệt may đang mất dần. Vì vậy, Thủ tướng đặt vấn đề về việc ngành dệt may trong năm tới sẽ phải làm gì để tự nâng mình lên các nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị kinh tế để tiếp tục giữ vững vị trí cường quốc dệt may của thế giới.
 
Thứ sáu, công tác phát triển Đảng ở các DN dệt may VN đang bộc lộ một số bất cập. Số DN có vốn đầu tư nước ngoài chiếm hơn 70% số DN trong ngành dệt may VN, có một số nguy cơ trắng các tổ chức Đảng trong DN này. Nhiệm vụ của Hiệp hội chính là làm sao để khắc phục được tình trạng này.
 

So sánh cân đối XNK dệt may 2015 - 2019. Nguồn: VITAS
 
Về định hướng một số nhiệm vụ thời gian tới, Thủ tướng nêu rõ, phải tạo ra thương hiệu sản phẩm, thương hiệu DN mang tầm thế giới, khu vực, mang lại lợi ích lâu dài cho đất nước, cho thế hệ mai sau. Đến năm 2030, phấn đấu xuất khẩu đạt 100 tỷ USD.
 
Thủ tướng đề nghị, phấn đấu đến 2030 có ít nhất 30 thương hiệu của ngành dệt may đóng góp vào thị trường thế giới. Đồng thời nhắc lại, dệt may VN phải đứng tốp đầu của thế giới. Do đó, cần có tinh thần tự cường phát triển và phải hướng tới sự phát triển bền vững, thịnh vượng.
 
Hiệp hội cần tiếp tục làm tốt vai trò kết nối giữa các DN, hình thành các chuỗi giá trị gia tăng cao, các chuỗi giá trị toàn cầu, tổ chức phối hợp hoạt động giữa các hội viên vì lợi ích chung của hội, thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích, nâng cao năng lực chuyên môn, tham gia các chương trình phát triển kinh tế văn hóa xã hội của đất nước.
 
Cần chủ động xây dựng nguồn nhân lực, đào tạo, bồi dưỡng nhân tài; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, phổ biến chính sách, luật pháp, cả những kinh nghiệm thành công và không thành công. Hiệp hội cũng phải là đầu mối giúp các DN nghiên cứu thị trường, thị hiếu người tiêu dùng, đặc biệt là nghiên cứu công nghệ mới, nhất là lĩnh vực sản xuất vải, phụ liệu, nâng cao năng suất, hiệu quả, sản xuất đi đôi với bảo vệ môi trường.
 
Trong khuôn khổ Chương trình, chiều ngày 13/12 và sáng ngày14/12 còn diễn ra Đối thoại quốc tế với các bài tham luận, tọa đàm của các chuyên gia và các doanh nghiệp dệt may về những chủ đề đang được quan tâm trong ngành Dệt may như: Đánh giá thực trạng ngành công nghiệp dệt may thế giới; Hiệp định CPTPP - Quy tắc xuất xứ và các vấn đề liên quan; Thúc đẩy sản xuất bền vững trong ngành dệt may da giày; Tăng cường thúc đẩy phát triển bền vững ngành dệt may khu vực châu Á…
 
VH.
Tạp chí Doanh nghiệp và Thương mại