Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia Đàm Thanh Thế chủ trì hội nghị
Trên 9,5 triệu bao thuốc lá chưa thể xử lý
 
Phát biểu tại hội nghị, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, Thiếu tướng Đàm Thanh Thế cho biết, kể từ khi có Chỉ thị 30/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, các địa phương, các lực lượng chức năng đã tiến hành đồng bộ các mặt công tác và bước đầu đã kiềm chế, đẩy lùi nạn buôn lậu thuốc lá trên địa bàn cả nước góp phần quan trọng vào việc giữ vững an ninh trật tự ở địa bàn biên giới, nâng cao nhận thức nhân dân, tạo môi trường bình đẳng trong sự phát triển của ngành công nghiệp thuốc lá, góp phần phát triển kinh tế đất nước.
 
Tuy nhiên, kết quả đó chưa tương xứng với tình hình thực tế hoạt động buôn lậu thuốc lá trên địa bàn cả nước. Hiện nay, hoạt động buôn lậu thuốc lá vẫn còn đang diễn biến phức tạp, nhất là ở các địa bàn trọng điểm như: Long An, An Giang, Tây Ninh, Bình Phước, Đồng Tháp, Thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Trị... các đối tượng vẫn lén lút, tìm đủ phương cách để vận chuyển và đối phó với các lực lượng chống buôn lậu.
 
Theo kết quả báo cáo các Bộ, ngành và địa phương, từ ngày 1/10/2014 đến hết tháng 10/2019, các lực lượng chức năng trong cả nước đã tiến hành xác lập hàng trăm chuyên án, hàng ngàn kế hoạch nghiệp vụ, hàng chục ngàn cuộc kiểm tra nhằm kiểm tra, kiểm soát thị trường, đấu tranh quyết liệt với các đường dây, tổ chức buôn lậu, vận chuyển trái phép thuốc lá điếu nhập lậu trên địa bàn cả nước; kết quả đã bắt giữ, xử lý 52.375 vụ. Số lượng thuốc lá nhập lậu bị tịch thu: hơn 39 triệu bao. Khởi tố hình sự: hơn 917 vụ/1.150 đối tượng.
 
Tuy nhiên, trong quá trình xử lý thuốc lá nhập lậu tịch thu thực hiện theo Quyết định số 20/2018/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 26/4/2018 Quy định việc thực hiện tiêu hủy thuốc lá ngoại nhập lậu bị tịch thu là thuốc lá giả, thuốc lá không đảm bảo chất lượng và thí điểm bán đấu giá thuốc lá ngoại nhập lậu bị tịch thu đảm bảo chất lượng để xuất khẩu ra nước ngoài; Công văn hướng dẫn số 9113/2019/BTC-CST ngày 8/8/2019 về việc hỗ trợ kinh phí phòng, chống buôn lậu thuốc lá điếu, buôn bán thuốc lá giả và Công văn số 9247/2012019/BTC-QLCS ngày 12/8/2019 về việc hướng dẫn việc xác định giá khởi điểm để bán đấu giá thuốc lá ngoại nhập lậu bị tịch thu còn chất lượng theo các quy định pháp luật hiện hành của Bộ Tài chính; Ban Chỉ đạo 389 các Bộ, ngành và địa phương đã gặp rất nhiều khó khăn trong việc thực hiện tiêu hủy và bán đấu giá thuốc lá ngoại nhập lậu.
 
Đưa ra con số cụ thể, Thiếu tướng Đàm Thanh Thế cho biết, hiện nay, tổng số lượng thuốc lá nhập lậu bị tịch thu chưa xử lý còn tồn đọng trong cả nước, tính đến hết tháng 10/2019 là trên 9,5 triệu bao thuốc lá các loại. Hiện tại trong 9 tỉnh, thành phố là các địa bàn trọng điểm về thuốc lá lậu mới chỉ có tỉnh Long An đã thực hiện tiêu hủy được 672.644 bao thuốc lá nhập lậu đã tịch thu theo Quyết định 20, còn lại các địa phương khác vẫn chưa tiêu hủy và đấu giá được số thuốc lá bị tịch thu tồn đọng. Thậm chí hầu hết các địa phương chưa thành lập được hội đồng đánh giá chất lượng thuốc lá do chưa có cơ quan chức năng đánh giá về chất lượng thuốc lá.
 
Còn nhiều vướng mắc
 
Phân tích cụ thể những nguyên nhân của vướng mắc trên, ông Trương Văn Ba- Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia cho biết, khó có thể thực hiện được theo quy định tại khoản 1 điều 3 Quyết định số 20/2018/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: thực tế không thực hiện được bởi thuốc lá ngoại nhập lậu là mặt hàng cấm, nên hiện nay công tác giám định, đánh giá chất lượng mặt hàng này không có tiêu chuẩn, quy chuẩn, căn cứ để đánh giá; vì hàng thật trên thị trường chưa được cơ quan chức năng xác nhận. Do đó, hiện chưa có đơn vị, tổ chức thực hiện được chức năng giám định, đánh giá chất lượng.


Ông Trương Văn Ba- Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia phát biểu tại hội nghị


Việc xác định thuốc lá điếu nhập lậu còn chất lượng phải có cơ quan chuyên  môn, nhưng thực tế hiện nay, tại các địa phương chưa có cơ quan chuyên môn thực hiện nhiệm vụ này. Nếu Ủy ban nhân dân các tỉnh thành lập Hội đồng để xác định thuốc lá đảm bảo chất lượng để đưa ra bán đấu giá theo quy định, thì những thành viên hội đồng cũng chỉ có thể đánh giá bằng cảm quan, không có thiết bị hoặc phương tiện hỗ trợ. Do đó, việc khẳng định thuốc lá nhập lậu này còn đảm bảo chất lượng để đưa ra bán đấu giá là không chính xác.

Mặt khác các doanh nghiệp cũng gặp rất nhiều khó khăn trong việc tham gia mua bán đấu giá, vì thuốc lá là mặt hàng kinh doanh có điều kiện, rất khó tìm được doanh nghiệp đủ điều kiện để tham gia đấu giá thuốc lá còn chất lượng xuất khẩu ra nước ngoài.

Thời gian phân loại và xác định thuốc lá nhập lậu còn chất lượng đến khi đưa ra bán đấu giá phải qua nhiều giai đoạn, mất nhiều thời gian, ảnh hưởng lớn đến chất lượng thuốc lá khi mang ra bán đấu giá. Theo quy trình hiện nay, khi có quyết định tịch thu thì tài sản này trở thành tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân, khi có biên bản của Hội đồng xác định chất lượng thuốc lá thì đơn vị ra quyết định xử lý thuốc lá tịch thu tiếp theo phải xây dựng phương án trình cấp trên xin ý kiến, sau đó có văn bản của cấp trên đồng ý phương án, đơn vị xây dựng phương án ra quyết định phê duyệt phương án theo quy định tại Nghị định số 29/2018/NĐ-CP ngày 05/3/2018 của Chính phủ quy định trình tự, thủ tục xác lập quyền sở hữu toàn dân về tài sản và xử lý đối với tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân và Thông tư số 57/2018/TT-BTC ngày 05 tháng 7 năm 2018 hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 29/2018/NĐ-CP ngày 05 tháng 3 năm 2018 của Chính phủ quy định trình tự, thủ tục xác lập quyền sở hữu toàn dân về tài sản và xử lý đối với tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân, sau đó hợp đồng với Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản đưa ra bán đấu giá đến khi đưa ra bán đấu giá thì chất lượng thuốc lá có thể bị giảm xuống hoặc không còn chất lượng.

Trên bao thuốc lá nhập lậu không ghi ngày sản xuất và hạn sử dụng nên không có căn cứ để xác định chất lượng thuốc lá đó còn chất lượng không. Mặt khác, nếu lấy mẫu đưa Trung tâm kiểm nghiệm thì cũng chỉ đánh giá chất lượng cho sản phẩm đưa kiểm nghiệm, các sản phẩm còn lại không có căn cứ kết luận về chất lượng. Hơn nữa, do sản phẩm không có ngày sản xuất nên không thể lấy mẫu đại diện cho lô hàng để kiểm nghiệm chất lượng.

Đề xuất biện pháp xử lý


Để tháo gỡ vướng mắc trong việc thực hiện Quyết định 20, tháo gỡ các khó khăn bất cập trong việc xử lý thuốc lá ngoại nhập lậu bị tịch thu cho các địa phương, các ý kiến tại hội nghị cho rằng, cần phải có sự chỉ đạo thống nhất xuyên suốt từ trung ương tới địa phương để việc triển khai thực hiện Quyết định 20 được thống nhất tại các địa phương trên cả nước.

Theo ý kiến của đại diện Cục Quản lý thị trường Hà Nội, việc thực hiện Quyết định 20 thời gian qua không hiệu quả một phần chưa có sự chỉ đạo xuyên suốt từ trung ương về cơ quan giám định chất lượng, tiêu chuẩn giám định chất lượng, quy trình, thủ tục bán đấu giá. Tại các địa phương, nếu không có sự chỉ đạo trực tiếp của lãnh đạo tỉnh thì các sở, ngành sẽ không tích cực thực hiện. Với hơn 9 triệu bao thuốc lá bị tồn đọng như hiện nay nếu không thực hiện quyết liệt thì sẽ không thể giải quyết được.

Cùng quan điểm như trên, đại diện Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng cho rằng, trong thời gian Quyết định 20 còn hiệu lực thì việc thực hiện quy trình thủ tục xử lý thuốc lá ngoại nhập lậu cần thống nhất giữa các ngành, các lực lượng, các địa phương. Bên cạnh đó cần có hội đồng giám định chất lượng thuốc lá ở trung ương và các địa phương và có các tiêu chí về tiêu chuẩn, chất lượng giám định thuốc lá.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cũng cho rằng, việc giám định chất lượng thuốc lá rất phức tạp, vượt quá khả năng của các địa phương cần phải có một cơ quan chuyên môn thực hiện. Theo đại diện Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, hiện nay thuốc lá ngoại nhập lậu tại thị trường Việt Nam có khoảng 180 loại khác nhau và do nhiều nước trên thế giới sản xuất do đó, các cơ quan trong nước khó có thể giám định được về chất lượng. Đại diện một số địa phương cũng cho biết, do số lượng thuốc lá nhập lậu bắt được rất nhỏ lẻ, nhiều chủng loại nên việc đưa đi giám định cũng gặp rất nhiều khó khăn.

Chủ trì hội nghị, Thiếu tướng Đàm Thanh Thế, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia cho biết, Chỉ thị 30/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã nêu rõ các lực lượng chức năng từ trung ương đến địa phương thực hiện rất nghiêm túc với số lượng lớn thuốc lá ngoại nhập lậu bị bắt giữ không chỉ góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho ngành thuốc lá mà còn bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, đảm bảo an ninh trật tự xã hội.

Liên quan đến việc thực hiện Quyết định 20, về cơ chế chính sách đã được Bộ Tài chính thực hiện rất nghiêm túc, đầy đủ, với các vướng mắc phát sinh từ việc thực hiện Quyết định 20, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia đã tiếp thu ý kiến của các lực lượng chức năng.

Để tiếp tục thực hiện Quyết định 20, Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo 389 đề nghị các địa phương cần thực hiện bảo quản tang vật thật tốt đối với các sản phẩm còn chất lượng và thực hiện tiêu hủy đối với hàng hóa không đảm bảo chất lượng. Đối với vướng mắc về đánh giá chất lượng, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia sẽ làm việc lại với Bộ Công Thương, Bộ Y tế và Bộ Khoa học và Công nghệ để tháo gỡ, phối hợp tổ chức thực hiện theo đúng quy định của pháp luật.

Trước mắt, Ban Chỉ đạo 389 các địa phương cần nghiên cứu chức năng nhiệm vụ của Sở Khoa học và Công nghệ, nếu thấy không đúng cần có cơ quan chuyên môn chịu trách nhiệm về đánh giá chất lượng cần đề xuất để Văn phòng Thường trực 389 có đề xuất với Trưởng Ban Chỉ đạo 389 quốc gia của Chính phủ để có biện pháp xử lý.

Nguồn: bcd389.gov.vn